Em sắp say chưa?

Em sắp say chưa?
Ngày mai không còn nữa
Em sắp say chưa?
Hôm qua đã qua rồi
Em sắp say chưa?
Đừng để anh chờ nữa
Anh đã say
Đã say rồi em ơi!

Hãy uống đi
Uống cho cạn tình anh
Uống để cười
Để nước mắt long lanh
Uống để men say
Thấm mềm bờ môi xanh
Thấm qua môi anh
Thấm tận hồn anh…

Hãy lắng nghe
Tiếng vọng từ đáy chai
Tiếng đại dương
Tiếng sóng vỗ cuồng say
Tiếng hát mỹ nhân ngư
Tiếng điệu buồn Nam ai
Nghe tình yêu
Nhẹ như tiếng thở dài.

Em sắp say chưa?
Ngày mai không còn nữa
Em sắp say chưa?
Hôm qua đã qua rồi
Em sắp say chưa?
Đừng để anh chờ nữa
Anh đã say
Đã say rồi em ơi!

© 2008 Dan Do – All rights reserved

NGÓN TAY BÓP CÒ SÚNG

Ngón tay bóp cò súng, một người ngã gục
Ngón tay run rẩy, sợ hãi. Ngón tay ăn năn
Ngón tay bóp cò súng, một người ngã gục
Ngón tay ngập ngừng, ngón tay lấy bình tĩnh, ngón tay lý luận
Ngón tay giải thích
Ngón tay bóp cò súng, một người ngã gục
Ngón tay lại giải thích, ngón tay tìm ra lý do
Để lại bóp cò súng
Ngón tay bóp cò súng, một người ngã gục
Ngón tay thản nhiên, ngón tay dửng dưng
Ngón tay không giải thích
Và ngón tay tiếp tục bóp cò súng.

Đỗ Quý Dân

© 2006 Dan Do – All Rights Reserved

NỖI CÔ ĐƠN CỦA NGÀY MAI

tôi thấy cái đẹp và ngày mai
không sống cùng chung chỗ

tôi thấy xác thân và ngày mai
đang ám ảnh tôi ngày hôm nay

tôi thấy tình yêu và ngày mai
lạc trong ngày mai vì bám vào quá khứ

tôi thấy lịch sử và ngày mai
như những cuốn phim chiếu đi chiếu lại

tôi thấy thế giới và ngày mai
bị loài người và hôm nay lừa gạt

tôi thấy ước mơ và ngày mai
vẫn tiếp tục đuổi nhau mãi mãi

tôi thấy cô đơn và ngày mai
là một ngày mai dài bất tận

tôi không thấy tôi và ngày mai
không, tôi vẫn còn chưa thấy!

Đỗ Quý Dân

THƠ Ở BỒN TIỂU

tôi đứng trước bồn tiểu
trong phòng vệ sinh nam
chợt nhớ đến Marcel Duchamp
với tác phẩm bồn tiểu bất hủ
chàng đặt tên "Fontaine"
làm xôn xao giới nghệ thuật
tôi ngả mũ thán phục
nhớ tới dạo chàng khiêu khích nhóm lập thể
khi họa nàng khỏa thân bước xuống cầu thang (1)
rồi lại ghé qua bồn tiểu của những gã đàn ông
tìm nghệ thuật ở đấy
tôi cũng ngả mũ chào giới phê bình
và ngả mũ chào phái Dada
đã thấy được ý nghĩa sâu xa
và đỉnh cao nghệ thuật
trong chiếc bồn tiểu muôn thuở
giờ tôi đang đứng trước nguồn cảm hứng
của tác phẩm đó, một cái bồn tiểu trắng tinh rực rỡ
nghe tiếng nước tiểu tôi róc rách rơi
như bài thơ rơi lên tác phẩm
tôi chợt hiểu ý nghĩa của "Fontaine"
khoe nghệ thuật ở nơi bất ngờ nhất
và nghe tiếng nước tiểu mình
ngân tiếng thơ nối vòng tay nghệ thuật
ôi, còn gì hơn khoái lạc
sáng tác thơ khi làm chuyện tự nhiên
trong một ngày hồn thơ lai láng.

một kẻ lạ vừa đứng vào bên cạnh
để bắt đầu làm thơ
sau khi chào hỏi
"hi, how are you?"

Phải chăng, thơ lúc nào cũng sẵn?

Đỗ Quý Dân


(1) Nu descendant un escalier (1913), họa phẩm của Marcel Duchamp

Love story

Đùa tí cho vui


Hôm nay buồn anh tìm em tâm sự
Cho quên đi những khắc khoải trong tim
Khi anh than cuộc đời sao khó thở
Em bảo anh “Đi ăn phở với em!”

Khi anh lo cho tương lai mù mịt
Em khoe anh cái ví hiệu LV
Đời ngắn ngủi băn khoăn chi cho mệt
Em xài tiền, anh cứ chịu khó chi!

Em là nắng, là mưa, là tất cả
Em đi lui, đi tới giữa đời anh
Em hỏi anh cớ sao anh tơi tả?
“Dạ thưa em, kết quả một cuộc tình!”

Đỗ Quý Dân

Thơ Con Chuột

Em, người yêu anh
Tình em như ngôi thành cổ
Tình em như bức tường kiên cố
Tình em là muôn thuở
Còn anh...
Anh chỉ là giấc mơ thôi!

Anh muốn làm con chuột
Đục tường thành chui ra
Anh muốn làm bụi nhà
Luồn qua khe cửa hở
Đi tìm ánh mặt trời.
Anh muốn làm loài chim
Để bay đi...

Nhưng em ơi!
Tường em sao dày quá
Cửa em sao kín bưng?

Đỗ Quý Dân

Tố Như

Tố Như tiên sinh
Anh hùng tu mi nam tử
Xót Thúy Kiều hồng nhan bạc mệnh
Kiếp phong trần ông Tạo bắt long đong
Ôi, tiếng mới đứt lòng
Riêng mình tự an ủi
Ta đây có bốn cung
Nam Bắc Tây Đông
Không cung nào gối chiếc buồng không
Tuyết tuyết hồng hồng
Yểu điệu thục nữ
Lòng ta rộng mênh mông.

Đỗ Quý Dân

NHỮNG NGƯỜI ĐÀN BÀ TRONG TÔI

Dựa theo thuyết phát triển “anima” của Carl Jung

Eve
Em đến từ đâu gọi tên anh
đánh thức anh bằng tình yêu thánh thiện
hay gọi mời anh bằng cám dỗ?
Em hay anh là nguyên tội trần gian?
Eve! Trong anh, em là vùng khám phá
Em để anh yêu hay để anh tìm hiểu tình yêu?
Em biến anh thành kình ngư săn mồi còn em cứ vô tình đùa vui trên sóng biển
Em gieo mấm mồng tội lỗi khi trong em vẫn mãi mãi hồn nhiên
Eve! Em là trái ngon bất lực bị biến thành trái cấm?
Em bị giam cầm
để cai ngục tôn em thành nữ chúa
để anh không tự chủ và không hiểu
mình sẽ chìm sâu trong vũng xoáy cơn mê
hay bừng tỉnh từ nụ cười em ngây thơ như lần đầu tiên bước chân vào thế giới?
Em vẫn mãi mãi trong anh
ở điểm ban đầu
nối với đoạn kết
của vòng tròn định mệnh.

Helen
Em giờ đây lột xác
đã hiểu tình yêu, đã quên thuở ban đầu
em đã biết được sức toàn năng
của nụ cười ánh mắt
em đam mê với khả năng làm đam mê
yêu mãnh liệt để chứng minh
tình yêu mãnh liệt
Anh không họa nổi chân dung em
vì sao trời không thể giam trong giới hạn
em cất tiếng ca để vũ trụ lắng nghe
bước xuống thi đàn để hồn thơ chết yểu
Helen! Em bước sang phương Đông cho thành trì đổ vỡ
không ăn năn, không nuối tiếc
vì nguồn sống của em là sức mạnh ái tình
yêu và chinh phục
chinh phục rồi yêu
Em thản nhiên khi Hector ngã gục
Dưới lưỡi gươm tàn bạo của Achilles
Trong trời thơ, em phá tan yên tĩnh
Em hút khô dòng sáng tạo, để anh trần truồng trong tâm tưởng
Rồi em trút áo xiêm
Thả người bơi trong hồ tự mãn

Maria
Em ngồi ngước mắt nhìn sao đêm
giữa tĩnh lặng nghe tình yêu
kết đọng lại trong sương đêm tinh khiết
nhỏ xuống từng giọt như Cam Lộ
rửa sạch những vết thương anh
đang bị những lở loét của thời gian làm bưng mủ
những giòi bọ cuộc đời ăn nát thịt da và xương tủy
ăn sâu đến tận linh hồn
chỉ cần bàn tay em vuốt ve
ánh mắt xoa dịu
sẽ lành lặn, hồi sinh
tình yêu giờ là bao dung, tha thứ
Maria! Trong em, một người yêu, một người mẹ
Anh tìm về chốn ấm cúng thuở ban đầu
gối đầu ngủ, mỉm cười như thơ trẻ
Em yêu không tự nghĩ đến bản thân
chỉ nghĩ đến phép màu
của tình yêu ban cho kẻ khác
thánh thiện hay lỗi lầm
những linh hồn hấp hối tìm bao dung để hồi sinh
Maria! Em đã quên hết đam mê
những kiêu hãnh, những mãnh lực của bờ môi, ánh mắt
sức thuyết phục của vùng thịt da
và biến tình yêu thành từ ái
đổi hoài nghi thành bao dung
anh vẫn nhớ nụ cười thân ái
trong ánh mắt chờ đợi
hôm anh cất bước ra đi.

Sophia
Em đứng cạnh anh thuở bây giờ
xúi anh cùng cất cánh
bay lên đỉnh trời cao
để ngắm từng hành tinh trong vũ trụ
em bảo anh đừng ngưng khám phá
đừng ngại đập tan
những miếu xưa đền cũ
để xây lại tự ban đầu
cất bước từ hồn nhiên để tìm ra hiểu biết
bơi những dòng sông lỗi lầm
để tắm được nước mát của bản năng
phiêu lưu những vùng bị lãng quên hay ghê sợ
để đo lại nhịp tim của mình
và độ mở của cặp mắt tâm linh
Em cũng kiêu hãnh làm cho anh chao đảo
thu phục anh như một tín đồ
rồi trả lại anh ánh sáng của lương tri
em không ngại cùng anh ngụp lặn hồ mê
hoặc leo lên núi cao hít thở bầu không khí trong lành vùng siêu ngã
em xua đuổi anh khi anh ngưng thôi khám phá
và xót đau khi anh quỵ ngã
chăm sóc như mẹ hiền khi anh hấp hối trong cơn mê
em cũng đủ bao dung trong tình yêu để anh được hồi sinh sau cơn thụ hình
chuộc tội
giọt nước mắt em long lanh
nụ cười em rạng rỡ
lúc khuyến khích, lúc chế nhạo,
lúc kiêu hãnh, lúc bao dung
ở nơi em tình yêu anh ngừng lại
để thấm, để hòa, để kích thích, để dịu xoa
để hồn nhiên, để tội lỗi, để hiểu, để quên
và luôn luôn để tìm đường đi mới
dù anh không lạc lối
Sophia! Tên em anh không hiểu
Em hiền ngoan hay phù thủy
Em tượng trưng cho thuần khiết hay biểu tượng của đam mê?
Có lẽ em là tất cả
và em ở trong anh
và anh ở trong em.

Đỗ Quý Dân

MƠ VÀ THỰC

Nhiều lúc tôi mơ đến mặt trời
giữa buổi trưa rực nắng
Nhiều đêm tôi mơ đến mặt trăng
lúc ánh trăng liếm lên cửa sổ
Hàng đêm tôi vẫn mơ đến em
dù em với tôi đang cùng chung chăn gối
Tôi vẫn mỏi chân tìm giấc mơ
trong cuộc đời quá thực.

Vì sợ đêm đen ta tìm ánh sáng
để rồi lao mình vào núi lửa
Trong cơn khát không tìm ra ốc đảo
ta nhảy xuống biển sâu
Lúc cô đơn không có tình yêu
ta manh tâm chiếm đoạt
Nhìn quá khứ để tìm đến tương lai
ta quên đi con đường trước mặt
Những điều ta làm hay không làm:
không phải mơ
rất thực.

Lúc tôi mơ, em buồn
vì tôi không thấy tình yêu em thực.

Tôi lên đường tìm về căn nhà cũ
con đường quen thuộc
mặt trời quen thuộc
ánh trăng quen thuộc
em chờ nơi đó.

Có con đường mòn
như một ngã rẽ
đi về nơi tôi chưa hiểu biết
hai bên đường
có những hàng cây màu sắc lạ

Tôi bỗng thấy em chờ tôi ở đó.

Đỗ Quý Dân

NÓI VỀ MƯA

tôi muốn nói chuyện thật về mưa
nên không muốn làm thơ
vì mưa trong thơ ít khi là mưa thật

nhà thơ thích mưa phùn
vì mưa lâm râm nhẹ như sương
không ướt sũng tóc tai, quần áo
mà cũng chẳng lạnh lắm
nhà thơ khỏi co ro tìm nơi sưởi ấm
làm việc hoặc làm thơ không bị cắt ngang
mưa phùn là mưa lười biếng
hợp với nhà thơ
riêng tôi thấy mưa phùn không đủ ướt
nên đôi quạt nước mưa trên kính xe tôi bị rin rít, tiếng quạt nghe khó chịu.

nhà thơ thích mưa rào
khi ngồi ngắm phố từ phía trong quán cà phê ấm cúng
chốc nữa mưa sẽ tan
đường về hơi lầy lội nhưng cũng không đến nỗi
giờ ngồi đây thương hại kẻ mắc mưa
riêng tôi thích hình dung cơn mưa rào trút xuống khi nhà thơ đang ngoài trời mơ mộng
những cặp tình nhân hình như cũng không thích mưa rào
nhà nông sợ mưa rào làm hỏng mùa màng
chỉ có trẻ con cười vang
chạy tắm mưa
ở những xứ nghèo

nhà thơ tuyệt không thích mưa dầm
dù thích làm thơ ca tụng mưa
mưa dầm làm ngập nước ngoài đường phố
ở những thành phố thiếu cống thoát nước
như Sàigòn, Hà Nội
để nước nuôi những con vi trùng vi khuẩn nổi lềnh bềnh trên những dòng sông miễn cưỡng
nhà thơ ca tụng mưa cũng chỉ vì thơ
dù nhà thơ không thích mưa dầm
những cặp tình nhân rất thích mưa dầm nếu nằm dưới chăn không mặc quần áo
còn nhà nông thì thích mưa nhiều nếu không bão lụt
trẻ con thì bực mình mưa dầm
vì chúng mau chán
kể cả ở những xứ nghèo

Đỗ Quý Dân

MƯỜI PHÚT SUY TƯ VỀ THƠ

MƯỜI PHÚT SUY TƯ VỀ THƠ


Phút thứ 1:

tôi gọi tô phở
Anh bảo phải thêm ớt
ớt cay phở mới ngon

tôi bỏ thêm miếng ớt
cay chưa đủ

tôi bỏ thêm miếng ớt
cay chưa đủ

tôi bỏ thêm miếng ớt
cay chưa đủ

tôi bỏ thêm miếng ớt
và bỏ thêm tương ớt
cay thế mới là cay

tô phở hình như không còn vị phở

Dạo này thơ hình như bị mất chất thơ

Phút thứ 2:

anh có giấc mộng lớn
biến đá cuội thành kim cương
biến nước vòi phông tên thành nước thánh
biến tiếng chửi thề thành thơ
biến đời giả dối thành chân thật

tôi có giấc mộng con
là được em thương hại
và đi chơi quãng đời còn lại
mà chẳng cần suy nghĩ

anh làm thi sĩ
tôi vẫn thế thôi


Phút thứ 3:

vì thiếu bình tĩnh ta đập tan tấm gương lớn
gương vỡ ra thành trăm ngàn mảnh vụn
thế gian mỗi người một mảnh
mảnh nào cũng long lanh
sáng dưới ánh mặt trời
nhưng tôi muốn mảnh của tôi khác mảnh của anh
tôi tìm ra giải pháp
mua sơn về sơn lên mảnh kính vỡ
mảnh tôi đã khác
nhưng hình như màu sơn hơi lòe loẹt

Phút thứ 4:

tôi vẽ hình vuông
bốn cạnh bằng nhau
hình vuông nào cũng thế
nếu cả thế giới vẽ hình vuông
ai vẽ đẹp nhất?

tôi vẽ hình
không biết là hình gì?
hình tự do
tôi ngắm mãi không ra hình dạng
nếu cả thế giới vẽ hình tự do
ai vẽ hình lạ nhất?

cái đẹp của hình vuông
sẽ hiện ra khi gắn thành khung cửa sổ
của vườn thơ hay của một kiến trúc đẹp, lạ

cái lạ của hình tự do
là không ai để ý đến cái tự do trong hình nữa

Phút thứ 5:

nếu nhà thơ phải mặc đồng phục
chẳng ai còn làm dáng
muốn tìm ra nhân tài trong làng thơ
phải biết được chiều sâu của hồn thơ

nếu nhà thơ tự do ăn mặc
sẽ nhiều người làm dáng
lắm kẻ sẽ tốn tiền chưng diện
áo quần dị hợm
dễ bị lầm là bản chất của thơ

các nhà thơ mặc đồng phục làm tôi mỏi mệt
các nhà thơ mặc tự do làm tôi cứ hiểu lầm

Phút thứ 6:

đây là bài thơ tôi mới viết
chỉ một chữ:
. . .
LẠ
. . .
chấm hết ./.

Phút thứ 7:

còn đây là bức tranh tôi mới vẽ
rất mới
mới đủ mọi mặt . . .
để một năm là thành cũ

Phút thứ 8:

nhà thơ ngày xưa hay kể tôi nghe chuyện cổ tích
công chúa, hoàng tử, tình yêu, thơ mộng
dài ngắn nhiều chuyện
tôi nghe rồi mơ mộng
nhưng nghe nhiều tôi đâm ra buồn ngủ

giờ nhà thơ xé cổ tích thành nhiều mảnh vụn
kể không đầu đuôi
những mảnh vụn nhiều như sao trời
nhiều như những khiếm khuyết của nhân loại
nối vào nhau lại lê thê hơn thời cổ tích
và như thế, giấc ngủ lại ào ạt đến với tôi
phải chăng, thơ là để ru ngủ?

Phút thứ 9:

tôi tập làm thơ Đường:

Một hình, một hình, cạnh một hình
Chút hương, chút sắc, chút âm thanh
Thêm chút tình mình vào trong ấy
Thôi Hiệu, thơ tôi giống tiên sinh!

Phút thứ 10:

tôi để nước vòi sen tưới lên người tôi
để rửa sạch thể xác
ngoài kia có đám nhà cháy
người chạy kêu inh ỏi
tôi chỉ nghe tiếng nước xối ào ào trên người tôi
mải tự hỏi đến bao giờ linh hồn mình mới sạch
hình như ngoài kia có người bị chết cháy

(phút thứ 11 tôi bỏ đi ngủ)

Đỗ Quý Dân

GIẤC NGỦ CỦA EM

Nhìn dáng em ngon trong giấc chiều
Anh nghe ấm lại tự cô liêu
Tay trơn vỗ giấc hoàng hôn vắng
Hạnh phúc trong ta có bấy nhiêu.

Nhìn tiếng em say trong giấc hồng
Anh nghe thôi mỏi bước chờ mong
Nhịp tim đánh thức trời hy vọng
Hạnh phúc là đây em biết không?

Nhìn nụ cười em trong giấc mơ
Anh nghe sống dậy một trời thơ
Ta sẽ đưa nhau về đất hứa
Hạnh phúc tầm tay khỏi đợi chờ.

Đỗ Quý Dân

© 2006 Dan Do – All Rights Reserved

CỬA VÀO NHÀ NÀNG

Nàng xây lên không gian ba bốn chiều
Để cho tôi thuê làm quán trọ
Cửa vào nhà Nàng, Nàng chưa chịu mở
Những điều tôi không hiểu
Hình như có rất nhiều.

Nàng bảo tôi đợi mấy vạn ngày
Chờ lâu quá, tôi muốn rời quán trọ
Chiều thứ năm hay chiều không biết rõ
Chiều vô cực
Tôi ghé vào
Trong ngất ngưởng những cơn say.

Nơi tôi trọ thời gian bình thường quá
Buồn và vui, hạnh phúc với khổ đau
Những từ ngữ, những dấu hiệu thiếu chiều sâu
Thiếu chiều rộng và chiều bao dung phóng khoáng
Tôi đã thấy nơi những kẻ sống cùng quán trọ.

Nơi Nàng ở chẳng có gì huyền bí
Chỉ là nơi tôi đợi một kiếp người
Chắc chắn có hào quang
Để xóa tan những hố đen trong vũ trụ
Chắc chắn có chốn đầu và cõi tận
Để hữu thể tôi chẳng còn vướng bận
Có Tuyệt Đối, có Toàn Thiện
Để chẳng còn So Sánh với Tranh Đua

Có mắt Nàng khắp những nẻo tâm linh
Có tim Nàng ở mọi miền cảm xúc

Có Nàng đứng chờ tôi không chạy trốn
Có tôi vào ngớ ngẩn muốn cầu hôn
Trong cõi hư vô không có sóng âm thanh
Tôi vẫn nghe được Nàng cười
Nàng bảo tôi trơ trẽn
Nhưng tôi sẽ làm Nàng xao xuyến
Nàng sẽ phải chiều tôi
Vì muốn giữ chân tôi
Không để tôi trở về vùng Hữu Hạn.

Tôi hỏi bậc cao sĩ
Sống bên ngoài quán trọ
Sau cửa nhà Nàng, họ đã ghé thăm chưa?
- Chưa thoát bến luân hồi, đừng hỏi những điều thừa
- Chưa có nước ăn năn để rửa sạch lầm lỗi
Thì còn phải chờ nghe lời luận tội
Rồi sẽ yên thân hay phải bị lưu đày.

Tôi hiểu rồi
Họ muốn khuyên tôi
Vì sợ tôi
Đang thất vọng sẽ trở thành tuyệt vọng
Quán trọ tôi toàn những người thất vọng
Không phải chỉ mình tôi
Nhưng riêng tôi có niềm hy vọng
Tôi hy vọng ở Nàng
Nàng sẽ đưa tôi rời quán trọ
Ra sau cửa nhà Nàng
Nơi tôi thấy mặt Nàng.

Sau cửa nhà Nàng
Vùng quang đãng không cần ánh sáng
Tôi thấy Nàng bằng tâm linh
Nên tôi không cần mở mắt
Sau cửa nhà Nàng
Tôi và Nàng sẽ kết hợp với hư vô
Nên thân thể tôi bỏ quên cho rã nát
Sau cửa nhà Nàng
Nơi đâu cũng là Ban Đầu, nơi đâu cũng là Đoạn Kết
Nên thi sĩ không cần phải viết
Vì ở đó
Thi sĩ sẽ là thơ, và thơ sẽ chính là thi sĩ.

Đỗ Quý Dân

Death is immortality.

© 2006 Dan Do – All Rights Reserved

lỗi hẹn

Khi em đến thời gian như ngừng lại
Lúc em về gót bước nhẹ chân mây
Trong hư không quyền quyện chút hương say
Cùng tiếng vọng của bao lời trìu mến

Em cứ đi nhưng rồi em lại đến
Một lần quen để có một lần yêu
Khi gần nhau ta chẳng nói chi nhiều
Tình đơn giản như nhịp đều hơi thở

Anh còn nhớ thuở em còn bỡ ngỡ
Còn khép lòng chẳng dám nói tiếng yêu
Lặng nhìn anh trong khoảnh khắc buổi chiều
Để gió thoảng tỏ thay lời tình tự

Ngày xưa đó, chẳng hay em còn nhớ
Tình yêu kia anh ngỡ giấc chiêm bao
Còn tìm đâu giờ hẹn buổi chiều nào
Hay có chăng chút dư âm thần thoại…

…Anh đã đi, anh đã không trở lại
Lỗi hẹn này là lỗi hẹn trăm năm
Tình ra đi như nhịp bước âm thầm
Của lữ khách trong màn đêm cô quạnh.

Đỗ Quý Dân (viết khoảng 30 năm về trước)

Nguyệt một mình

Vầng trăng gầy chiếu bờ vai
Mắt sâu em ẩn mộng dài tháng năm
Tóc bay để gió trầm ngâm
Vườn khuya hoa cỏ gọi thầm tên em
Trăng lên soi bóng bên thềm
Tuổi xuân hé mở môi mềm ước mơ
Sương rơi đánh thức hồn thơ
Thoáng nghe rạo rực động hờ lòng trinh
Để hồng nhuộm má em xinh
Để em mơ mộng một mình đêm khuya.

Đỗ Quý Dân

VỀ CHỐN XƯA THẤY MÌNH XA LẠ

Trăng xưa vẫn đẹp như xưa
Phố xưa tên mới, nàng thơ đi rồi
Nàng đi tìm ánh mặt trời
Chiều hoang cố quận người ngồi buồn tênh
Hôm xưa gương vỡ tan tành
Hôm nay hoảng hốt tìm mình chẳng ra
Mới hay mình đã đi xa
Mình xưa mình mới mình là ai đây?

Đỗ Quý Dân

© 2006 Dan Do – All Rights Reserved

La terre est bleue...

La terre est bleue comme une orange
Jamais une erreur les mots ne mentent pas
Ils ne vous donnent plus à chanter
Au tour des baisers de s'entendre
Les fous et les amours
Elle sa bouche d'alliance
Tous les secrets tous les sourires
Et quels vêtements d'indulgence
À la croire toute nue.
Les guêpes fleurissent vert
L'aube se passe autour du cou
Un collier de fenêtres
Des ailes couvrent les feuilles
Tu as toutes les joies solaires
Tout le soleil sur la terre
Sur les chemins de ta beauté.

Paul Éluard

Trái đất màu xanh dương…

Trái đất màu xanh như trái cam
Chẳng hề sai ngôn từ đâu nói dối
Đâu còn cho ta hát
Khi đến kỳ những nụ hôn đồng lõa
Những kẻ điên và những tình nhân
Miệng môi nàng kết hợp
Mọi thầm kín mọi nụ cười
Và áo xiêm nào dễ dãi
Để tưởng nàng khỏa thân
Tò vò nở ra xanh lục
Bình minh quấn quanh cổ
Chuỗi vòng những cửa sổ
Cánh chim phủ lá cây
Em có niềm vui mặt trời
Tất cả ánh mặt trời trên trái đất
Trên con đường sắc đẹp của em.

Đỗ Quý Dân dịch (theo kiểu siêu thực)

ANH TÔI

tôi có người anh
mọi người nói anh bị bệnh tâm thần
và khi nhắc tới thường xuýt xoa thương hại
tôi chỉ thấy anh tôi hạnh phúc
suốt ngày ngồi nói chuyện với chính mình
chẳng bao giờ cần tranh cãi, làm mất lòng ai
nói chuyện chán lại đi tản bộ
chẳng bao giờ định trước cuộc hành trình
cứ thẳng đường trước mặt mà đi
đường bị chắn thì rẽ sang lối khác
chẳng cần suy nghĩ
đi mỏi chân lại quay về
nếu mệt thì ngồi xuống nghỉ
ngồi chẳng cần ghế
thấy chuyện gì hay hay thì cười
đời không dở nên anh chẳng bao giờ khóc
hôm mẹ tôi mất anh chỉ đứng nhìn
rồi hôn lên trán mẹ
rồi lẳng lặng bỏ ra ngoài ngồi nói chuyện một mình
anh ăn uống bình thường
món ngon anh khen
món dở anh bảo dở
anh nhận xét cũng bình thường
người đẹp anh khen
người xấu anh bảo xấu
người già anh bảo già
(người xấu và người già hay tránh anh vì thế)
người ta không giận vì nghĩ anh ngớ ngẩn
thế nhưng lúc họ động viên anh họ không nghĩ anh ngớ ngẩn
họ bắt anh đi lính
và bắt anh chăn bò
mất vài năm cuộc đời không đáng kể
lúc chưa nhập ngũ anh cũng đã làm thơ
mấy chục bài nhưng anh chẳng để ý
anh coi đó là thú vui
như hút thuốc lá
bác sĩ giờ cấm anh hút thuốc
không còn ai mua thuốc hút cho anh
anh không giận chỉ buồn cười bác sĩ
chữa thần kinh mà chỉ quan tâm đến buồng phổi vô giá trị
anh đâu cần buồng phổi
buồng phổi tốt chẳng làm tăng giá trị cuộc sống
nhưng anh nghe lời bác sĩ
vì anh thương những người chung quanh
khổ vì anh mà anh không cản được
những vấn đề phức tạp
làm sao anh giải thích
khi anh chưa thuyết phục được chính mình?
anh uống thuốc
hình như thuốc an thần
hay thuốc ngừa bệnh động kinh
để còn đủ sức sáng dậy uống cà phê, đi tản bộ, nói chuyện với chính mình mà không cần hút thuốc
có nghĩa là anh phải uống thuốc để hy sinh
hy sinh một thú vui ở đời
như trước kia anh đã hy sinh thú vui làm thơ để đi lính
giờ anh hy sinh thú hút thuốc để bảo vệ buồng phổi vô giá trị
lúc anh phân trần người ta bảo anh tỉnh táo
và như thế là cai thuốc hữu hiệu
giống như ngày xưa họ bắt anh cai thơ để đi lính
ngày xưa anh cảm thấy mất mát
nên đã van xin đủ thứ:
“Cho tôi xin một bàn tay
Dù là bàn tay đã gãy
Cho tôi xin một bàn chân
Dù là bàn chân tàn phế
Cho tôi xin một tình yêu
Dù là tình yêu thứ mấy
Cho tôi xin một miếng cháy
Dù là miếng cháy cứng như đinh…” *
giờ thì anh chấp nhận
vì anh biết
lời nói của anh
thoáng như tiếng gió
gió mát nhưng không mấy ai để ý
nên chẳng mấy ai lắng nghe tiếng của anh
thế cũng hay!
anh không còn cảm thấy cơn đau nhân loại
mà anh đã từng thấm thía:
“Rắn cắn người đau
Chó cắn người đau
Dân tộc đau
Âu sầu
Đời là cái hố sâu
Tình đời vẫn u sầu
U sầu
Đêm hôm qua anh nằm anh mơ thấy hỏa châu…” *
anh không còn đau
anh đã từng thấy loài người bị đau
đau một cách buồn cười ghê gớm:
“Đít tôi đau
Đít ông đau
Đít chúng ta đau
Đều đau.
Đít tôi sưng
Đít ông sưng
Đít chúng ta sưng
Đều sưng.
Ôi tôi đau đít
Ông sưng đít
Đít đau
Đít sưng
Cùng đau.”
anh đã từng cười trong cơn đau như thế
và bây giờ anh không còn đau nữa
loài người tưởng anh đau
còn anh lại tưởng loài người đang đau.

Bài viết cho anh tôi, nếu không nhập ngũ đã thành nhà thơ vĩ đại.

Đỗ Quý Dân

* Thơ Đỗ Tiến Nam

CÂY CỔ THỤ

em bảo tôi phải như cây cổ thụ
thẳng thắn và cứng cáp
chớ có làm dây leo
tôi nghe lời làm cổ thụ
hiên ngang, cứng cáp
vươn thẳng lên trời xanh
tàng cây tỏa bóng mát

cổ thụ đứng tại chỗ
tôi thấy đám dây leo
vẫn bò đi khắp nơi
đến những bụi hoa
và lên đỉnh cổ thụ.

còn tôi đã mọc rễ
bất động.

Đỗ Quý Dân

LƠ LỬNG

Tôi sợ tôi phải nhớ
những quá khứ nhục nhằn
chắn ngang con đường trước mặt
để tôi phải rẽ về lối khác

Tôi sợ tôi sẽ quên
những quá khứ nhục nhằn
là bản chất của người tôi
tôi đã lột xác nhiều lần
nên thân tôi giờ đây mơ hồ lắm

Tôi không thể nhớ
tôi không thể quên
tôi lơ lửng trong khoảng đục
không phải thiên đường, cũng chẳng phải địa ngục
chẳng phải niết bàn, cũng chẳng phải cõi a tỳ
càng không phải cõi thanh tĩnh vô vi
tôi nằm ngoài không gian của những khái niệm trừu tượng
về xác thân và trí óc của con người

Bài thơ tôi viết
đang rữa nát như xác chết lâu ngày
ô hay, sao tôi vẫn còn nghe hơi thở?
phải chăng người đang chết trong cuộc sống
và cuộc sống đang rữa nát
như những quá khứ nhục nhằn
mà tôi không thể quên, không thể nhớ.

Bản án tủi nhục là bản án chung thân.

ĐỖ QUÝ DÂN